နှစ်ပေါင်း ၈၀၀ ကျော် သက်တမ်းရှိသော မိုးကုတ် ရတနာမြေ၏ စိတ်ဝင်စားဖွယ် သမိုင်းကြောင်း
မိုးကုတ် (Mogok) ဆိုတာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မြေပုံပေါ်က မြို့တစ်မြို့ သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ ဒဏ္ဍာရီတွေ၊ သမိုင်းတွေနဲ့ ရတနာတွေ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ “ကမ္ဘာကျော် အမှတ်တံဆိပ်” တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ပေါင်း ၈၀၀ ကျော် တည်တံ့ခိုင်မြဲခဲ့တဲ့ ဒီရတနာမြေရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို The Gemverse ပရိသတ်ကြီးအတွက် တင်ဆက်ပေးလိုက်ပါတယ်။
Table Of Content
ရှမ်းမုဆိုး ၃ ယောက် နှင့် အစပြုခြင်း (The Legend – 1217 AD)
သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ မိုးကုတ်ဒေသကို ခရစ်နှစ် ၁၂၁၇ ခုနှစ်ဝန်းကျင်မှာ ရှမ်းမုဆိုး ၃ ယောက်က စတင်တွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ သူတို့ဟာ တောလိုက်ရင်း လမ်းပျောက်ပြီး ဒီဒေသကို ရောက်လာခဲ့ကြတာပါ။ အဲဒီအချိန်မှာ တောင်ကမ်းပါးပြိုကျရာကနေ ထွက်ကျလာတဲ့ ကျောက်နီ၊ ကျောက်ပြာတွေကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ ဒီနေရာဟာ ရတနာမြေ ဖြစ်မှန်း သိခဲ့ကြပါတယ်။ သူတို့ ပထမဆုံး အခြေချခဲ့တဲ့ နေရာကို “သပိတ်ပင်” (Thapanbin) လို့ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီး ယနေ့တိုင် အထင်ကရ ရှိနေပါသေးတယ်။
နန်းစဉ်ရတနာ နှင့် ဘုရင့်အမိန့် (The Royal Era)
၁၅၉၇ ခုနှစ်မှာတော့ မြန်မာဘုရင် ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီးက မိုးကုတ်ဒေသကို မိုင်းမိတ် စော်ဘွားလက်ထဲကနေ လဲလှယ်သိမ်းပိုက်ပြီး “နန်းစဉ် ရတနာမြေ” (Royal Stone Tract) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီခေတ်က စည်းကမ်းချက်တစ်ခု ရှိခဲ့ပါတယ် – “တန်ဖိုးကြီးတဲ့ ကျောက်၊ အရွယ်အစားကြီးတဲ့ ကျောက်မှန်သမျှ ဘုရင့်ဘဏ္ဍာ ဖြစ်ရမယ်” ဆိုတာပါပဲ။ ဒါကြောင့်လည်း ကျောက်တူးသမားတွေဟာ ကျောက်ကောင်းတွေ့ရင် အကွဲကွဲ အပြားပြား ခွဲပစ်ရတဲ့ (Broken Heart) ဝမ်းနည်းဖွယ် ဇာတ်လမ်းတွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။
“ငမောက်” ပတ္တမြား ဒဏ္ဍာရီ (The Nga Mauk Ruby)
မိုးကုတ်သမိုင်းမှာ အထင်ရှားဆုံးကတော့ “ငမောက်” ပတ္တမြားကြီး အကြောင်းပါပဲ။ ဦးငမောက် ဆိုတဲ့ ရွာသားတစ်ယောက်ဟာ အလွန်ကြီးမားပြီး အရောင်တောက်တဲ့ ပတ္တမြားကြီးကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘုရင်သိမှာ ကြောက်လို့ ထက်ခြမ်းခွဲပြီး တစ်ခြမ်းကိုပဲ ဆက်သခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ အမှန်ပေါ်သွားပြီး ဝမ်းနည်းဖွယ် ဖြစ်ရပ်တွေ ဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ ဒီပတ္တမြားကြီးဟာ ကုန်းဘောင်ခေတ် တစ်လျှောက်လုံး နန်းစဉ်ရတနာ ဖြစ်ခဲ့ပေမဲ့၊ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ပါတော်မူချိန်မှာ ဗြိတိသျှတို့လက်ထဲ ပါသွားပြီး ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့ရပါတယ်။
ကိုလိုနီခေတ် နှင့် Burma Ruby Mines Ltd.
၁၈၈၆ ခုနှစ်မှာ ဗြိတိသျှတို့ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်တဲ့အခါ မိုးကုတ်ဒေသဟာ အဓိက ပစ်မှတ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ဟာ “Burma Ruby Mines Ltd.” ကို တည်ထောင်ပြီး စက်ယန္တရားကြီးတွေနဲ့ စီးပွားဖြစ် တူးဖော်ခဲ့ကြပါတယ်။ မိုးကုတ်မြို့မှာ လျှပ်စစ်မီးကို ရန်ကုန်မြို့ထက်တောင် စောပြီး ရရှိခဲ့တယ်ဆိုတာ ဒီကုမ္ပဏီကြောင့်ပါပဲ။
ယနေ့ခေတ် မိုးကုတ်
နှစ်ပေါင်း ၈၀၀ ကျော် ကြာခဲ့ပေမဲ့ မိုးကုတ်ဟာ ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံး ပတ္တမြား (Pigeon Blood Ruby) တွေ ထွက်ရှိရာ တစ်ခုတည်းသော နေရာအဖြစ် ရပ်တည်နေဆဲပါ။ “ပတ္တမြားမြေ” ဆိုတဲ့ ဂုဏ်ပုဒ်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဂုဏ်ယူစရာ သမိုင်းပြယုဂ် တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
